Viết bởi Mục Khiết
Đại Kỷ Nguyên thời báo Ngày 26 tháng 11 năm 2007
(Hector Mata/AFP/Getty Images)
Âm nhạc thanh cao mà diễn tả sự tốt lành, vui tươi hoặc trong sạch có thể hun đúc, rèn luyện tính nết con người, có thể làm thanh tịnh phần tâm linh của người ta, và cũng cho con người được hưởng thụ những thứ tốt lành và đẹp đẽ. Nhưng các bạn có biết rằng sự sáng tạo ra âm nhạc lúc ban đầu là để trị bệnh hay không? Một điểm này có thể chứng tỏ bằng cách truy ngược lại đến khoảng thời gian khi Thương Hiệt ở thời cổ đại Trung Hoa (2650 B.C.) phát minh ra mẫu tự chữ Hán. Bởi vì trong mẫu tự chữ Hán “dược” ( 藥 : thuốc) là từ mẫu tự chữ Hán “nhạc” ( 樂 ) mà ra. Chữ Dược gồm có 2 phần, trên đầu là bộ Thảo (có nghiã là cỏ hoặc thảo mộc), ở phía dưới là chữ Nhạc. Thêm vào phần mang ý nghiã của thuốc men hoặc chữa bệnh, chữ ‘Nhạc’ này còn mang ý nghiã của âm nhạc, vui mừng, hoặc thưởng thức. Vì vậy, âm nhạc là tổ tiên của thuốc. Theo một truyền thuyết thì Thương Hiệt, sáng tạo ra chữ Nhạc là dựa trên một sự kiện lịch sử, đó là chuyện Hoàng Đế (vua Hoàng) đánh bại Xi Vưu, vua của nước chư hầu Cổ Lệ. Vào thời cổ đại của Trung Hoa, quân lính thường đánh trống trận ở chiến trường để cổ võ sự dũng cảm của họ và để chiếm lợi thế. Sau trận đánh giữa Hoàng Đế và Xi Vưu, những tiếng trống trận to lớn ầm ầm đã làm chấn động quân của Xi Vưu đến nỗi sợ hãi mà hôn mê bất tỉnh. Hoàng Đế là một vị vua rất nhân từ, để chữa trị những quân lính bại trận này, ông đã làm ra một tấm kim loại hình cái chuông, bây giờ được dùng làm một loại nhạc khí.
Phần giữa của tấm kim loại hình quả chuông này được làm bằng đồng, cột với những sợi dây tơ ở hai bên cạnh của nó; tấm kim loại này được treo ở trên một giá gỗ để đánh nhạc. Dựa trên hình của dấu niêm, một loại thư pháp cổ của Trung Hoa, phần giữa của mẫu tự chữ Nhạc là chữ “Bạch”, có nghiã là mầu trắng và tượng trưng cho kim loại - một chất trong ngũ hành. Người xưa tin rằng vạn sự vạn vật trong vũ trụ, gồm có thân thể con người và ngay cả âm thanh, đều được tạo nên bởi ngũ hành là kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ. Trong ngũ hành, kim loại là tương ứng với mầu trắng. Thương Hiệt chế tạo ra chữ Nhạc là dựa trên tấm kim loại hình quả chuông này. Như vậy tấm kim loại này được chế tạo ra để làm gì? Nó được dùng để gọi hồn người chết, hoặc được dùng để chiêu hồn binh sĩ của Xi Vưu. Theo truyền thuyết này, sau trận đánh, binh sĩ của Xi Vưu nằm la liệt trên mặt đất, bất tỉnh bởi trống trận. Khi hồn của các quân lính bại trận này được chữa trị cho lành lại, thì họ bình phục, tỉnh trở lại.
Vì thế âm nhạc này là dùng để chữa bệnh. Sau này người ta phát hiện, cây cỏ (thảo mộc) cũng có khả năng chữa được bệnh, cho nên ở trên đầu của mẫu tự chữ Nhạc có chữ Thảo và trở thành chữ “Dược”. Bởi vậy mục đích ban đầu của âm nhạc trong thời cổ xưa Trung Hoa là dùng để trị bệnh.
Hiện nay những người khảo cứu trong lãnh vực y học cũng đang nghiên cứu về phương diện chữa bệnh của âm nhạc. Khi còn ở trong bụng mẹ, một thai nhi có thể phát triển khả năng tiếp nhận âm thanh. Trong ngũ quan của con người, khả năng nghe của con người là sự “khai mở mấu chốt” trước nhất. Đứa bé còn trong bụng mẹ có thể lắng nghe nhịp tim đập, hơi thở, và tiếng nói của người mẹ. Cho nên những người làm cha mẹ thời nay muốn dạy dỗ con cái của họ trước khi nó sinh ra đời, bằng cách cho những bà mẹ đang mang bầu nghe nhạc. Âm nhạc thanh cao và thư thái giúp làm giảm mức độ căng thẳng, làm cho thở dễ dàng và có tác dụng điều hòa các bộ phận trong người.
Một khoa học gia nước Mỹ đã phát hiện âm nhạc gồm có các làn sóng rung động cộng hưởng, mà vừa có thể ảnh hưởng đến tình cảm của con người, vừa có tác dụng cộng hưởng rung động đến thân thể của con người. Đồng thời, âm nhạc có nhiều loại nhịp điệu khác nhau, mà sự hoạt động của thân người là có khuynh hướng đi theo các nhịp điệu của âm nhạc. Bởi vậy, thay đổi nhịp điệu âm nhạc có thể dẫn đến sự gia tăng điều tiết và điều hoà nhịp điệu sinh lý trong thân thể con người. Cho nên một số bác sĩ giỏi, những tay y thuật cao minh, đã cẩn thận lựa chọn ra một số âm nhạc với các nhịp điệu khác nhau để chữa trị các triệu chứng khác nhau cho bệnh nhân.
Âm nhạc của thời cổ xưa được phân chia thành ‘thanh nhạc’ và ‘nhã nhạc’, đều được dùng để làm trong sạch linh hồn của con người, thanh lọc phần tâm linh của con người. Người ta tin rằng âm nhạc thanh cao, nhã nhặn có tác dụng rất tốt cho thân thể con người. Đây là tại sao nhạc cổ điển trước kia đều có nhịp điệu rất chậm chạp, từ từ và bình hoà, bởi vì nó kêu gọi con người hãy yên tĩnh lại, hãy tĩnh lặng xuống. Người ta, sau khi đã nghe âm nhạc, thì sẽ được yên tĩnh trong tâm hồn, chứ không phải bị kích động tình cảm đến mức động kinh, nhức cả đầu. Khổng Tử đã từng giảng: “Thiên hạ hữu đạo, tắc lễ nhạc chinh phạt, tự thiên tử xuất; thiên hạ vô đạo, tắc lễ nhạc chinh phạt, tự chư hầu xuất” (tạm dịch “thiên hạ sống theo đạo lý, thì những phép tắc về nghi lễ nhạc điệu khi đi chinh phạt là do chính vua đưa ra; nếu thiên hạ không sống theo đạo lý, thì qui tắc về lễ nhạc khi đi chinh phạt là tự chư hầu đưa ra” [bởi vì khi đi chinh phạt là phải có chuông và trống đi theo] ), chính là nói, trên thực tế, âm nhạc phải rất là thanh cao và nhã nhặn. Ngay cả vào thập niên 1950, những người yêu thích âm nhạc cũng có khuynh hướng dễ hoà hợp theo. Nhưng bây giờ mọi thứ đã thay đổi. Có những thứ trong âm nhạc hiện nay đã kích thích phần tà ma trong nhân tính của con người. Có một số người ngay cả khi nhảy múa hoặc lắc lư thân thể điên cuồng theo điệu nhạc, có vẻ như điên loạn rồi hoặc ngay cả cuồng nhiệt đến độ không còn biết gì ở chung quanh nữa. Âm nhạc mà kích động phần ma tính của con người có thể làm cho người ta bị động kinh, cảm thấy thất vọng hoặc dễ nổi nóng, thực ra là có hại rất nhiều cho sức khỏe của con người và không đạt được hiệu quả trị bệnh.
Toàn bộ âm nhạc mà được sáng tác trong những buổi trình diễn của Đại-Nhạc-Hội Tân Niên Trung Hoa Toàn Cầu những năm gần đây là trong sáng, thuần tịnh, tự nhiên, sống động với sự thanh cao nhã nhặn. Những người nghe đã phát biểu cảm tưởng rằng âm nhạc này đã chạm tới đáy lòng của họ, có lẽ bởi vì nó dẫn đến những ý tưởng thiện lương, hài hoà và sự tôn trọng cái ‘ta’ chân chính của chúng ta. Nhiều nghệ sĩ của Đoàn Nghệ Thuật Thần Truyền trình diễn trong buổi Đại-Nhạc-Hội Tân Niên đã nói rằng những sự luyện tập của họ, thực ra đều là một quá trình tu tâm tánh và thân mạng của họ. Khán giả xem rồi phát biểu – “Xem xong buổi trình diễn của quý vị, tôi khỏi cả bệnh.” Có lẽ chúng ta nên để một phần công lao của âm nhạc cho sự mầu nhiệm này.